W Diecezja

Temat drugi

 LITURGIA KOŚCIOŁA I JEJ CELEBROWANIE

PRZEZ WSPÓLNOTY OAZOWE W PARAFII

 

PROPOZYCJA METODY PRACY i DZIELENIA

 

  • Zarówno w grupach animatorskich, w kręgach DK lub osobistej refleksji animatora czy rodziny należy rozważyć podany fragment z Ewangelii według św. Jana (J 15, 1-11)
  • W grupach animatorskich animator a w kręgach DK każde małżeństwo powinno zapoznać się z proponowanym tekstem soborowej konstytucji o liturgii świętej „Sacrosanctum Concilium” (p. 7, 10, 11, 13), oraz fragmentem konferencji ks. Franciszka Blachnickiego pt.: „Liturgia w świetle tajemnicy Chrystusa Sługi”.

Dla zainteresowanych i chętnych można zaproponować podane teksty pogłębiające temat.

  • Podczas spotkania grupy/kręgu animatorzy przedstawią zwięźle proponowany temat adekwatnie do możliwości zrozumienia uczestników w sposób jaki uznają za najlepszy, dostępny czy sprawdzony. W kręgach DK konieczne jest wcześniejsze udostępnienie tekstów źródłowych każdemu małżeństwu.
  • Konieczne jest, aby wypowiedzieli się uczestnicy spotkania, dzieląc się doświadczeniem, spostrzeżeniami, a nawet pytaniami do podjętego zagadnienia. Należy wyznaczyć osobę, która zanotuje wypowiedzi na bieżąco, bez podawania od kogo pochodzą, lub zredaguje na końcu spotkania wnioski całej grupy.
  • Animatorzy przesyłają spisane uwagi pocztą elektroniczną do 13 maja br. na adres xcarek@interia.pl, a jeśli to możliwe wcześniej, zaraz po spotkaniu, czy w obecnej sytuacji epidemii, po rozmowie rodzinnnej bądź po osobistej refleksji.

WAŻNE

Powyższy schemat proszę dostosować do możliwości jakie są w związku z sytuacją epidemiczną. Proponuję więc rozesłać do każdej rodziny bądź animatora teksty, a następnie zebrać odpowiedzi i przemyślenia w całość i przysłać do mnie na podany wyżej adres e-mail.

Proszę wyraźnie zaznaczać jaki krąg przesyła odpowiedzi (krąg i parafia), bądź indywidulna osoba (imię i nazwisko, parafia posługiwania, bądź zamieszkiwania).

W rozważaniach nad liturgią proszę skupić się na celebrowaniu i przeżywaniu sakramentów świętych i liturgii godzin. Najbardziej mi zależy teraz na przemyśleniu jak rozumiemy liturgię, jak do niej dojrzewamy poprzez formację i jak się  w nią angażujemy. Proszę nie pominąć liturgii godzin, która jest modlitwą całego Kościoła.

 

SŁOWO BOŻE

Ewangelia św. Jana (15, 1-11)

Ja jestem prawdziwym krzewem winnym, a Ojciec mój jest tym, który [go] uprawia. Każdą latorośl, która we Mnie nie przynosi owocu, odcina, a każdą, która przynosi owoc, oczyszcza, aby przynosiła owoc obfitszy. Wy już jesteście czyści dzięki słowu, które wypowiedziałem do was. Wytrwajcie we Mnie, a Ja [będę trwał] w was. Podobnie jak latorośl nie może przynosić owocu sama z siebie – jeśli nie trwa w winnym krzewie – tak samo i wy, jeżeli we Mnie trwać nie będziecie. Ja jestem krzewem winnym, wy – latoroślami. Kto trwa we Mnie, a Ja w nim, ten przynosi owoc obfity, ponieważ beze Mnie nic nie możecie uczynić. Ten, kto we Mnie nie trwa, zostanie wyrzucony jak winna latorośl i uschnie. I zbiera się ją, i wrzuca do ognia, i płonie. Jeżeli we Mnie trwać będziecie, a słowa moje w was, poproście, o cokolwiek chcecie, a to wam się spełni. Ojciec mój przez to dozna chwały, że owoc obfity przyniesiecie i staniecie się moimi uczniami. Jak Mnie umiłował Ojciec, tak i Ja was umiłowałem. Wytrwajcie w miłości mojej! Jeśli będziecie zachowywać moje przykazania, będziecie trwać w miłości mojej, tak jak Ja zachowałem przykazania Ojca mego i trwam w Jego miłości. To wam powiedziałem, aby radość moja w was była i aby radość wasza była pełna.

TEKSTY ŹRÓDŁOWE do refleksji – dla wszystkich animatorów grup i par z kręgu DK

Konstytucja o liturgii świętej „Sacrosanctum Concilium”  (p. 7, 10, 11, 13)  – fragmenty

(KL 7) Chrystus jest zawsze obecny w swoim Kościele, szczególnie w czynnościach liturgicznych. Jest obecny w ofierze Mszy świętej, czy to w osobie odprawiającego, gdyż „Ten sam, który kiedyś ofiarował się na krzyżu, obecnie ofiaruje się przez posługę kapłanów”, czy też zwłaszcza pod postaciami eucharystycznymi. Obecny jest mocą swoją w sakramentach tak, że gdy ktoś chrzci, sam Chrystus chrzci. Jest obecny w swoim słowie, albowiem gdy w Kościele czyta się Pismo święte, wówczas On sam mówi. Jest obecny wreszcie, gdy Kościół modli się i śpiewa psalmy, gdyż On sam obiecał: „Gdzie dwaj albo trzej są zgromadzeni w imię moje, tam i ja jestem pośród nich” (Mt 18,20). … Rzeczywiście, w tak wielkim dziele, przez które Bóg otrzymuje doskonałą chwałę a ludzie uświęcenie, Chrystus zawsze przyłącza do siebie Kościół, swoją Oblubienicę umiłowaną, która wzywa swego Pana przez Niego oddaje cześć Ojcu wiecznemu.  … Dlatego każdy obchód liturgiczny, jako dzieło Chrystusa – Kapłana i Jego Ciała, czyli Kościoła, jest czynnością w najwyższym stopniu świętą, a żadna inna czynność Kościoła nie dorównuje jej skuteczności z tego samego tytułu i w tym samym stopniu.

(KL 10) Liturgia jednak jest szczytem, do którego zmierza działalność Kościoła, i jednocześnie jest źródłem, z którego wypływa cała jego moc. Albowiem prace apostolskie to mają na celu, aby wszyscy stawszy się dziećmi Bożymi przez wiarę i chrzest, schodzili się razem, wielbili Boga pośród Kościoła, uczestniczyli w Ofierze i pożywali Wieczerzę Pańską. Z drugiej strony liturgia pobudza wiernych, aby „sakramentami wielkanocnymi”  nasyceni, „żyli w doskonałej jedności jedności”. Modli się, aby „zachowywali w życiu, co otrzymali przez wiarę”. Odnowienie zaś przymierza Boga z ludźmi w Eucharystii pociąga i zapala wiernych do tym gorętszej miłości Chrystusa. Z liturgii przeto, a głównie z Eucharystii jako ze źródła, spływa na nas łaska i z największą skutecznością przez nią dokonywa się uświęcenie człowieka w Chrystusie i uwielbienie Boga, które jest celem wszystkich innych dzieł Kościoła.

(KL 11) Dla osiągnięcia tej pełnej skuteczności wierni mają przystępować do liturgii z należytym usposobieniem duszy, myśli swoje uzgodnić ze słowami i tak współpracować z łaską niebieską, aby nie otrzymywali jej na darmo. Dlatego duszpasterze powinni czuwać, aby czynności liturgiczne odprawiano nie tylko ważnie i godziwie, lecz także aby wierni uczestniczyli w nich świadomie, czynnie i owocnie.

(KL 13) Zaleca się usilnie nabożeństwa ludu chrześcijańskiego, zgodnie z przepisami i zasadami Kościoła, zwłaszcza te, które się odbywają z woli Stolicy Apostolskiej.

Szczególnym uznaniem cieszą się także nabożeństwa partykularnych Kościołów, odprawiane z polecenia biskupów, stosownie do zwyczajów lub ksiąg prawnie zatwierdzonych.

Uwzględniając okresy liturgiczne, nabożeństwa te należy tak uporządkować, aby zgadzały się z liturgią, z niej poniekąd wypływały i do niej wiernych prowadziły, ponieważ ona ze swej natury znacznie je przewyższa.

Liturgia w świetle tajemnicy Chrystusa Sługi

Słowa skierowane do uczestników XII Krajowej Kongregacji Odpowiedzialnych w lutym 1987 r. przyjęte jako duchowy testament założyciela Ruchu – fragmenty

(…) Całe życie Jezusa Chrystusa jest służbą; jest liturgią w tym znaczeniu, jest posługą podjętą dla zbawienia człowieka, a równocześnie dla wypełnienia woli Ojca. To, co jest najistotniejsze w posłudze Chrystusa – Jego posłuszeństwo aż do śmierci, Jego oddanie życia, Jego ofiara – nieustannie żyje w Kościele, jest uobecniane właśnie przez liturgię. Liturgia jako uobecniana ciągle w życiu Kościoła służba Chrystusa dla zbawienia człowieka. Służba, która wyraża się w posłuszeństwie aż do śmierci na krzyżu. Dlatego, że stał się posłuszny, że się uniżył, został wywyższony w zmartwychwstaniu – Tajemnica Paschalna Chrystusa. Także tym pojęciem możemy określić istotę liturgii, ale to jest tylko inne nazwanie tej samej rzeczywistości – przejście Chrystusa w postawie sługi, w posłuszeństwie przez całe to życie, aż do śmierci. To jest właśnie rzeczywistość, która uobecnia się, trwa w życiu Kościoła w liturgii. …

Istnieje głębokie powiązanie między teologią Chrystusa Sługi, obrazem Chrystusa Sługi, a tym, co nam daje liturgia, pomiędzy zrozumieniem ducha liturgii a postawami, które powinniśmy wobec niej przyjmować. … Przez obrzędy i symbole liturgiczne jest wyrażona Boża prawda, która jest tak bogata i tak inna od naturalnego ludzkiego myślenia, że nie da się tylko w słowach wyrazić, ale nieraz głębiej wyraża się w znakach.

Formę liturgii, wszystko co do niej należy, trzeba przyjmować jako światło, jako coś obiektywnego, jako coś co przekazuje treści, które są prawdą i które objawiają nam prawdę Bożą. Stąd postulat posłuszeństwa wobec światła w tym wypadku konkretyzuje się w posłuszeństwie wobec znaków, symbolów, obrzędów, przepisów liturgicznych. To wynika z zasady światło-życie: życie musi być podporządkowane światłu, światło musi być wcielane w nasze życie. I stąd to dążenie, żeby najpierw głęboko wniknąć w treść liturgicznego znaku i symbolu i postawić pytanie: Co Bóg chce nam przekazać przez Kościół, przez dany obrzęd, znak liturgiczny? Dlatego liturgia zakłada zawsze najpierw zrozumienie. W starych tekstach liturgicznych w języku greckim jest to wyrażenie: logiketisia – to znaczy ofiara rozumna, jakby prześwietlona światłem prawdy.

… Liturgia domaga się najpierw wysiłku rozumu, żeby światło przekazane w jej znakach, w symbolach, zajaśniało najpierw w naszym umyśle, a potem podporządkowanie się tym treściom, tym formom jest już aktem osoby, aktem wolnego zaangażowania. Jest to zaangażowanie godne osoby, czyli zaangażowanie rozumne poprzez światło, a nie angażowanie się pod wpływem instynktu, jakiegoś lęku czy szacunku, w coś co jest irracjonalne, niezrozumiałe – takie zaangażowanie przypomina religie prymitywne, pogańskie, gdzie liturgia jest sprowadzona do poziomu magii, gdzie nie chodzi o zrozumienie, tylko o zastosowanie pewnych rytów, obrzędów, które same w sobie mają sprawić określone skutki.

Jest to niesłychanie ważne, abyśmy w całej formacji liturgicznej w naszym ruchu położyli u podstaw tę zasadę metodyczną (światło-życie), która wszędzie obowiązuje, ale szczególnie (o tym może mało myślimy) właśnie w liturgii. To nie tylko słowo Boże jest światłem, które musi stawać się życiem (słowem życia), ale liturgia musi w tym znaczeniu stawać się liturgią życia – liturgią żywą, której towarzyszy zaangażowanie osoby. Osoba nie może angażować się w rzeczy, których nie rozumie, to znaczy, których przynajmniej nie przyjmuje najpierw rozumem – chociaż na pewno nie rozumie się tajemnicy, ale samo zrozumienie, że tajemnica jest tajemnicą, czyli czymś co przewyższa nasze poznanie, to już jest też pewien akt poznawczy, pewien akt naszego rozumu…

Następna rzecz: widzieć liturgię w ścisłym powiązaniu z podstawową zasadą ruchu: fos-zoe – światło-życie. Dlatego w naszym ruchu pielęgnuje się mistagogię, nie tresurę liturgiczną, nie ćwiczenie ceremonii liturgicznych; to też gdzieś ma swoje miejsce, ale wszystko to musi być mistagogią, czyli wprowadzaniem w misterium. Świat znaków liturgicznych, zwłaszcza sakramentalnych, to jest właśnie misterium zbawienia. W nie musi człowiek jako osoba wejść poprzez rozum i poprzez wolną akceptację, przez posłuszeństwo. Dlatego w pracy ruchu, od Oazy Dzieci Bożych poczynając przez wszystkie stopnie formacji służby liturgicznej, przez wszystkie stopnie oaz, stopnie formacji deuterokatechumenalnej, wszędzie jest mistagogia – wprowadzanie w rzeczywistość zbawczą uobecnioną w Kościele, w liturgii. Cały proces wychowawczy jest oparty o wiarę, ale także o prawa osoby ludzkiej, czyli musi to być proces rozumny, który dopiero umożliwi wolne zaangażowanie.

Jest to wielkie zadanie całego ruchu. W nim musi się wyrazić strzeżenie charyzmatu naszego ruchu. Coraz bardziej świadomie powinniśmy strzec tego daru, jaki został nam dany: zrozumienie sensu soborowej odnowy liturgii i gotowości przyjęcia jej w posłuszeństwie. Musimy o tym pamiętać, że ten dar nas zobowiązuje, że w nim zawiera się pewna misja i wobec Kościoła w Polsce, może nie tylko w Polsce, bo – jak powiedziałem – powszechnie zaznacza się wypaczona postawa wobec liturgii: dowolność, subiektywizm lub sztywne trzymanie się starych form (tylko dlatego, że są stare) bez otwarcia się na działanie Ducha Świętego w Kościele współczesnym. Właściwa droga łączy posłuszeństwo i spontaniczność, i wolność zaangażowania się.

To jest właśnie to, co wyraża program: Fos-Zoe – Światło-Życie; bo wiemy, że istotą posłuszeństwa osoby jest dobrowolne podporządkowanie się prawdzie – to jest też istota wolności człowieka: wtedy jesteśmy wolni, kiedy dobrowolnie akceptujemy prawdę. Dlatego liturgia jest szkołą wolności, wychowaniem do wolności, wbrew pozorom. Wielu mówi, że liturgia krępuje, ogranicza; takie twierdzenie związane jest z niewłaściwym zrozumieniem wolności osoby ludzkiej. Właśnie wychowanie liturgiczne, uczestnictwo w liturgii to jest także wspaniała szkoła wolności osoby ludzkiej, bo wolność i posłuszeństwo to są dwie rzeczy nierozdzielne. Tak jak Chrystus doszedł do pełnego wyzwolenia człowieka przez swoje posłuszeństwo, tak i my w szkole posłuszeństwa uczymy się wolności.

Liturgia jest szkołą życia chrześcijańskiego. Liturgia jest również szkołą wolności osoby ludzkiej. Dlatego ciągle na nowo trzeba podejmować wysiłek, aby liturgia zajmowała należyte miejsce w życiu naszego ruchu, w całej pracy formacyjnej, żebyśmy byli dla innych znakiem, jak przez właściwe podejście do liturgii, przez uczestnictwo w niej wzrastać w życiu chrześcijańskim, dochodzić do dojrzałej wiary i do wzrostu nowego człowieka, i jak budować przez to nową wspólnotę i nową kulturę. W liturgii uczymy się nie tylko podstawowych postaw człowieka nowego, ale także stajemy się wspólnotą; liturgia jest sakramentem, znakiem wspólnoty. Właściwie przeżywana liturgia promieniuje na otoczenie, jest źródłem nowej kultury. …

 

  1. Franciszek Blachnicki

POGŁĘBIENIE – polecam dla bardziej dociekliwych

Konstytucja o liturgii świętej „Sacrosanctum Concilium”  (p. 1-13)

Katechizm Kościoła Katolickiego (p. 1066 – 1199)

Kompendium Katechizmu Kościoła Katolickiego (p.218-249)

Youcat – Katechizm Kościoła Katolickiego dla młodych (p. 166-278)

Joseph Ratzinger, Duch liturgii / Joseph Ratzinger, Nowa pieśń dla Pana

 PYTANIA

  • Co pomaga nam bardziej zrozumieć liturgię (znaki, obrzędy) i należycie ją celebrować np. katechezy, lektury itp.? (proszę wymienić)
  • W jaki sposób formacja oazowa wpłynęła na nasze rozumienie i udział w liturgii? Czy dzięki niej możesz powiedzieć, że realizujesz w swoim życiu wskazania Soboru Watykańskiego II o uczestnictwie w liturgii świadomym, aktywnym i owocnym (pełnym)?
  • Czy mamy doświadczenie przygotowania liturgii (modlitwa wiernych, śpiewy, komentarze, dary ofiarne – inne niż eucharystyczne) przez spotkania w kręgu biblijno-liturgicznym? Czy były one owocne?

3a) Czy widzimy taką możliwość przygotowywania liturgii w Twojej parafii, przynajmniej w wybranych sytuacjach: chrzest, I Komunia św., bierzmowanie, odpust parafialny, rekolekcje, misje, Msza z okazji festynu)?

3b) Czy jest możliwość, aby na takim kręgu spotkali się odpowiedzialni za liturgię w parafii: kapłan, organista, animator liturgii (ceremoniarz), katecheta, odpowiedzialny za służbę liturgiczną ołtarza?

3c) Czy metodą kręgu biblijno-liturgicznego próbowaliśmy przygotować liturgię na dni wspólnoty oazowej podczas rekolekcji formacyjnych, na rejonowe dni wspólnoty, na sesjach tematycznych?

  • Czy i w jakich okolicznościach celebrujemy Liturgię Godzin jako grupa/ krąg lub indywidualnie? (odpowiedzieć TAK lub NIE, ewentualnie napisać KIEDY)
  • Jakie celebracje liturgiczne, poza Eucharystią, przeżywamy w grupie/kręgu, parafii, podczas rejonowych dni wspólnoty, czy w diecezji?
  • Jakie posługi liturgiczne podejmujemy w parafii, np. służba liturgiczna ołtarza, odczytywanie słowa Bożego, przygotowanie i wypowiedzenie modlitwy wiernych, śpiew, służba ładu, przygotowanie liturgii od strony estetycznej (wystarczy wymienić lub dodać inne)
  • Na ile możemy liczyć w przygotowaniu i sprawowaniu liturgii na świadomość i zaangażowanie naszego duszpasterza – moderatora kręgu, wspólnoty?

 

(tylko dla kręgów DK)

  • W jaki sposób udaje nam się towarzyszyć innym, zwłaszcza dzieciom, w przygotowaniach do chrztu, pierwszej komunii i spowiedzi świętej, bierzmowania i innych sakramentów w rodzinie i w jaki sposób krąg może wspomagać taki proces katechumenatu rodzinnego?
  • Ile małżeństw jest w kręgu, a ile uczestniczyło w oazie rekolekcyjnej drugiego stopnia.

 

WOLNE WNIOSKI I POSTULATY

Jeżeli ktoś z uczestników spotkań zechce podzielić się swoimi spostrzeżeniami na przedstawiony temat proszę pisać, ale KONIECZNIE ZWIĘŹLE i KONKRETNIE. Chciejmy podzielić się doświadczanym dobrem i niedogodnościami, a nawet wątpliwościami i pytaniami ale w taki sposób, aby służyły one wzajemnemu zbudowaniu i wzbudziły nowy zapał.

 

Proszę przyporządkować odpowiedziom numer pytania. Pomaga mi to w analizie wypowiedzi.

      

Animatorów proszę o przesłanie odpowiedzi i wniosków pocztą elektroniczną na adres xcarek@interia.pl  tytułując – „2 kongregacja – liturgia” do 13. maja br.